Sanat ve Bilimde Sinestezi

Sinestezi: “Birleşik duyu” anlamına gelmektedir. Sinestetik kişilerde herhangi bir duyu otomatik olarak başka bir duyu algısını tetikleyebilir. Örneğin, sinestetik bir kişi belli bir notayı veya sesi duyduğunda beraberinde bir renk veya şekil görebilir.

Umut Eldem’in eser ve araştırmaları sinestezi tecrübesini sanatsal bir ifade olarak konu almaktadır. Ses, renk, ve öbür duyuları birbirleri için bir metafor olarak kullanan eserleri sinestetik insanların tecrübelerini sanatsal bir deneyim olarak yansıtmayı amaçlar. Sanatsal ve bilimsel deneyleri ile duyuları birleştirmenin insanlar üzerindeki estetik etkilerini incelemekte, ve bunları sinestetik ses görselleştirme ve performans için araçlar haline getirmektedir. Umut Eldem görsel-işitsel sanatın tarihi, teknikleri, ve performansı üzerine atölye ve dersler vermektedir.


Sinestetik Eserler

Color Jam (2020)

“Color Jam” karantina esnasında internet üzerinden yapılmış bir görsel-işitsel doğaçlama müzik seansıdır. Umut Eldem’in klavyesi ile tetiklediği canlı görseller müzisyenler tarafından nota ve seslere dönüştürülür. Canlı görseller de müziğe tepki verdiğinde ortaya görselin müziği, müziğin de görseli etkilediği bir performans çıkar.

  • Seslendiren: Marcelo F. Lazcano (Gitar), Ine Vanoeveren (Flüt), Thomas Moore (Trombon), Umut Eldem (Canlı Görseller)


Glimmer (2019)

“Glimmer” nefes alma eylemini, ve bu doğal reflekse yoğunlaşınca ortaya çıkan incelikleri konu alan bir eser. Performansın odak noktası birden fazla duyuyu barındıran bir sanat eserini doğal bir şekilde sunmak. Eser müzik merkezli olmasına rağmen besteci tarafından tasarlanan canlı görselleştirme sistemi müziğe ait ögeleri (nota, melodi, ses tınısı, form) görsel ögelere dönüştürüyor.

  • Seslendiren: Dries Meerts


Hearing Glass (2019)

“Hearing Glass” video kamera kullanarak etrafındakilere sinestetik bir deneyim yaşatan bir enstelasyondur. Kameradan gelen canlı görüntüler hoparlör veya kulaklık ile dinlenebilecek bir ses dünyasında dönüştürülür. Canlı görüntüler ise bir ekrandan izlenebilir. Görüntünün sese dönüşümü Eldem’in sinestezi (birden fazla duyunun aynı anda deneyimi) üzerine olan çalışmaları üzerine oluşturulmuştur. Kameradan gelen renkler ve şekiller sinestetik teoriye uygun bir şekilde otomatik olarak sese çevrilir.


Prelude (2018)

“Prelude” eserinin metni dünyanın birçok yerinden gelen yaratılış mitlerinden derlendi. Farklı kıtaların ve kültürlerin beraber anlattığı bu hikaye müzik, ses, ve ışık ile birleştirilmiştir.

  • Anlatıcı: Atilla Filiz

Color FM (2017)

“Color FM” Umut Eldem’in sinesteziyi- müzik ve renklerin bileşimini konu alan sanat enstalasyonlarından biridir. Bu enstalasyon Lüksemburg’da Kolla Festivali boyunca Mirador ormanında gizlenmiş kutulardan oluşur. Her kutu kendine özgün bir renk ve ses dünyasına sahiptir. Festival katılıcıları bu kutuları aramaya davet edilir, veya ormanda gezerken kutularla rastgele karşılaşırlar. Her kutu renk ve müzikle beraber gelen ifadeye göre yerleştirilmiştir: doğa içindeki yeşil, tehlikeli kırmızı, vb.



    Konferanslar

    • Sanat Pratiğinde Ses/Renk İlişkisi: Sinestetik Prensiplerin Görselleştirilmesi
      Avrupa Müzikte Sanatsal Araştırma Platformu (EPARM) Konferansı, 2019, Cluj-Napoca, Romanya

    • Sanatsalı ve Bilimseli Birleştirmek
      Sanatsal Araştırmada Metodoloji Semineri, 2019, Anvers, Belçika

    • Notadan Öte: Sinestetik Prensipleri Müzik Pratiğine Uygulamak
      Uluslarası Sinestezi Birliği (IASAS) Sinestezi Konferansı, 2019, Moskova, Rusya

    • Duyular Arasında: Ses, Renk, ve Sinestezi
      Newline Konferansı, 2019, Gent, Belçika

    • Beyinlerimiz Ses ve Renk Arasındaki İlişi Hakkında Neler Gösterir?
      RE:SOUND – Medya Sanat Tarihi Konferansı, 2019, Aalborg, Danimarka